វិចារណកថា កម្ពុជាល្បីជាថ្មីលើឆាកអន្តរជាតិ៖ មេរៀនពីនាវាទេសចរណ៍ខ្នាតយក្សនៅខេត្តព្រះសីហនុ ការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានអន្តរជាតិអាចនាំឱ្យកម្ពុជាទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង ប៉ុន្តែអ្វីដែលសំខាន់ជាងនេះ គឺសមត្ថភាពរបស់យើងក្នុងការប្រែក្លាយការចាប់អារម្មណ៍នោះទៅជាឱកាសទេសចរណ៍ និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះវិជ្ជមានរបស់ជាតិ។
វិចារណកថា ចង់ជំងឺកាចសាហាវយ៉ាងណាក៏ដោយ! បើយើងរស់នៅស្អាតមានអនាម័យយើងនៅតែរឹងមាំ ជំងឺឆ្លងកើតមានជាបន្តបន្ទាប់ទាំងអាចាស់និងអាថ្មី ប៉ុន្តែជាទូទៅវិធានការនៃការបង្ការនិងការពារ មេរោគ ឬ វីរុស ឬ បាក់តេរី ដែលបង្ករជំងឺទាំងនោះ គឺប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ពោលគឺអនាម័យខ្លួនប្រាណ និង នៅក្នុងជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃនេះឯង។
វិចារណកថា ពេលទេសចរបរទេសមកលេងស្រុកយើងចុះកុំថា យ៉ាប់តែអ្នករកស៊ីទទួលទានពីសេវាកម្មនេះណា ! ពេលដែលទេសចរបរទេសមកលេងសុ្រកយើងមានការថយចុះ តិចយល់ច្រឡំថា លំបាកតែអ្នកដែលរកស៊ីនិងអ្នកដែលពាក់ព័ន្ធនឹងសេវាកម្មដែលរករចំណូលពីសេវាកម្មទេសចរណ៍ឲ្យសោះយើងទាំងអស់គ្នា ក៏ពាក់ព័ន្ធនិងរងគ្រោះដោយប្រយោលផងដែរ ។
វិចារណកថា អោយតែសង្គមយកច្បាប់ជាធំ កុំលើមាត់កុំលើឥទ្ធិពល អ្វីៗនឹងប្រសើរ ! ច្បាប់គឺជាដែនកំណត់នៃសេរីភាពនិងជាឯកសារគតិយុទ្ធដើម្បីតម្រង់ផ្លូវរបស់មនុស្សឲ្យ អនុវត្តដែនកំណត់នៃសិទ្ធិដើម្បីសណ្តាប់ធ្នាប់ របៀបរៀបរយ និង ភាពត្រឹមត្រូវនៃសង្គម ប៉ុន្តែនៅកម្ពុជាយើង ម្នាក់ៗហាក់មិនសូវយកវាមកសំអាងឡើយ នៅពេលមានរឿង ឬមានបញ្ហាណាមួយកើតមានឡើង។
វិចារណកថា ស្កេមអនឡាញបែកសំបុក ! សំខាន់ពេលចេញពីកម្ពុជាកុំអោយគេវិលមកវិញ ព័ត៌មានចុងក្រោយពីសារព័ត៍មានបរទេសបានឲ្យដឹងថា ក្រោយពេលដែលសំបុកឧក្រិដ្ឋកម្មស្ករអនឡាញដែលសំងំនៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ថៃ កម្ពុជា មកនោះសំបុកឧក្រិដ្ឋកម្មនេះបានកំពុងកសាងជម្រកនៅមូលដ្ឋានផ្សេង។
វិចារណកថា វិស័យសុខាភិបាលយើងកំពុងតែទៅមុខហើយ ប្រឹងបន្ថែមទៀត ! កំណែទម្រង់និងការពង្រឹងប្រព័ន្ធសុខាភិបាលនិងវេជ្ជសាស្រ្តនៅកម្ពុជាយើងកំពុងតែបង្ហាញលទ្ធផលបណ្តើរៗហើយ ដូចនេះសង្ឃឹមថា អ្នកដែលពាក់ព័ន្ធនឹងបន្តខិតខំបន្ថែមទៀតដើម្បីធ្វើយ៉ាងណា ឲ្យវិស័យសុខាភិបាលនៅក្នុងប្រទេសយើងអាចនឹងមានមុខមាត់ដូចជាគេ។
វិចារណកថា ការពារជាតិខ្លាំង អប់រំប្រសើរ ហើយសេដ្ឋកិច្ចប្រឹង តែពុករលួយអ្វីៗអាចនៅតែដដែល ! ការបេ្តជ្ញាចិត្តនៅក្នុងការធ្វើឲ្យសង្គមកម្ពុជាខ្លាំងគឺកំពុងតែត្រូវបានបំផុតបំផុល និង ក្លៀវក្លាបំផុតនៅពេលបច្ចុប្បន្ន ប៉ុន្តែសំខាន់ដើម្បីខ្លំាងតើយើងចាំបាច់ត្រូវធ្វើឡើងយ៉ាងណា ហើយចាប់ផ្តើមពីចំណុចណាទៅ ?
វិចារណកថា ពេលអនុវត្តកាតព្វកិច្ចយោធា ស្តង់ដាគឺតែមួយ ហើយស្មើភាព ពេលដែលយុវជនដែលមានអាយុចន្លោះពី១៨ ដល់ ២៥ ឆ្នាំកំពុងតែបំពេញកាតព្វកិច្ចយោធា នៅពេលដែលច្បាប់ស្តីពីកាតព្វកិច្ចយោធាថ្មីចូលជាធរមានបន្ទាប់ពីព្រឹទ្ធសភាអនុម័តនៅពេលខាងមុខ គឺគួរតែយកចិត្តទុកដាក់ច្បាស់លាស់លើស្តង់ដា និង ស្មើភាព ហើយគ្មានបែងចែកបក្សពួក ។
វិចារណកថា ពេលបានទទួលព័ត៌មានអ្វីក៏ដោយ! សូមកុំប្រញាប់វាយតម្លៃនិងសម្រេចិត្តលឿនពេក នៅសម័យកាលនេះការទទួលបានព័ត៌មានគឺកាន់តែលឿននិងសំបូរបែបពីព្រោះបណ្តាញសង្គមធ្វើឲ្យមនុស្សដែលជាកោសិការបស់សង្គមម្នាក់ៗកាន់តែមានឱកាសទូលំទូលាយនិងបានក្លាយជាអ្នកធ្វើសេចក្តីរាយការណ៍ព័ត៌មានមួយនឹងគេទៅហើយ។
វិចារណកថា រឿងអគ្គីភ័យត្រូវតែយកចិត្តទុកដាក់ ទោះជាសីតុណ្ហភាពរាងថយចុះ ហើយសំណើមកើនបន្តិចក្តី ! រឿងគ្រោះអគ្គីភ័យគឺជាគ្រោះមហន្តរាយដែលយើងទាំងអស់គ្នាចាំបាច់ត្រូវតែបន្តយកចិត្តទុកដាក់ ទាំងអស់គ្នា ដើម្បីសុវត្ថិភាពនិងសេចក្តីសុខក្សេមក្សាន្តនៃយើង។
វិចារណកថា សង្គមគួរតែប្រើច្បាប់ជាគោល ! អ្នកមាន អ្នកក្រ មន្រ្តី រាស្រ្ត ខុសត្រូវគឺត្រូវទទួលខុសត្រូវដោយច្បាប់ ច្បាប់គឺជាដែនកំណត់ព្រំដែននិងសេរីភាព ហើយក៏ជារង្វាស់នៃភាពត្រឹមត្រូវរបស់សមាជិកសង្គម ទាំងអស់មិនថា អ្នកណាឫអ្នកណានោះទេ ។
វិចារណកថា ដឹងគុណម្តាយឪពុកសំខាន់ គ្រាន់តែផុសរូបពួកគាត់ហើយសរសេរថា ទិវាម្តាយ ឬទិវាឪពុកឬ? កាលពីថ្ងៃទី១០ខែឧសភា ដែលជាថ្ងៃប្រសិទ្ធពរថាទិវាម្តាយ ឃើញនៅលើបណ្តាញសង្គមនាំគ្នាបង្ហោះ រូបម្តាយព្រោងព្រាត ហើយសរសេរចំណងជើងនេះចំណងជើងនោះយ៉ាងពិរោះ ប៉ុន្តែធាតុពិតអ្នកម្តាយគ្រប់រូបទំនងជាមិនត្រេកត្រអាលនឹងសកម្មភាពនោះទេ។
វិចារណកថា ចង់ជួយវិស័យទេសចរណ៍និងធ្វើទីផ្សារអំពីប្រទេសយើងត្រូវការការចូលរួមពីបងប្អូន ! ចង់ជួយប្រទេស ជាពិសេសគឺវិស័យទេសចរណ៍និងផ្សព្វផ្សាយពីប្រទេសកម្ពុជាចាំបាច់មានការចូលរួមពីបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់គ្នា ។
វិចារណកថា ពេលទទួលទានសូមទទួលទានដោយពិចារណានិងប្រុងប្រយ័ត្ន! កុំទទួលទានដោយការស្រែកឃ្លាន សម័យនេះមិនមែនជាសម័យដែលពលរដ្ឋយើងភាគច្រើនរស់នៅប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាគ្រោះអត់ឃ្លាននោះទេ ពោលគឺយើងម្នាក់ៗមានហូបមានចុកគ្រប់គ្រាន់ ទោះជាស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារខ្លះនៅមានបញ្ហាការលំបាកដោយសារតែស្ថានភាពផ្សេងៗក៏ដោយ។
វិចារណកថា រឿងទុរេនជាសក្ខីកម្មមួយ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងប្រសិទ្ធភាពនៃការគ្រប់គ្រងនៅតាមព្រំដែនស្រុកយើង កន្លងមកសកម្មភាពនៃការលួចបង្ហូរចូលនៃទំនិញថៃតាមរយៈព្រំដែនថៃដែលកំពុងតែបិទគ្រាន់តែជាការសង្ស័យនៅក្នុងចំណោមពលរដ្ឋតែប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែករណីបែកធ្លាយតាមរយៈស្រ្តីម្នាក់នៅលើបណ្តាញសង្គម គឺជាសក្ខីកម្មមួយដែលបង្ហាញសេចក្តីពិតមួយជ្រុងអំពីក្តីមន្ទិលទាំងនេះ ។
វិចារណកថា ភ្ញៀវទេសចរបរទេសមកលេងស្រុកយើងស្រុតចុះ ! បងប្អូនអ្នកធ្វើមាតិការគួរជួយបង្ហាញស្រុកយើងទៅក្រៅផង ភ្ញៀវទេសចរបរទេសមកលេងស្រុកយើងកំពុងតែធ្លាក់ចុះគួរសម ដោយសារតែបញ្ហាជាច្រើនជាពិសេសគឺបញ្ហាសង្រ្គាមនៅអ៊ីរ៉ង់ បញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច ចំណូល វិបត្តិថាមពល ក៏ដូចជាបញ្ហាព្រំដែនរបស់យើងជាមួយនឹងថៃ ដូច្នេះយើងគួរតែជួយគ្នាជាពិសេសគឺបងប្អូនអ្នកផលិតមាតិកាសង្គមនានា។
វិចារណកថា ប្រចណ្ឌនរណាក៏មាន ! ប៉ុន្តែកុំជ្រុលវាមានទោសទណ្ឌ ស្រលាញ់ ស្អប់ ខ្នាញ់ និង ការប្រចណ្ឌ ជាឥរិយាបទធម្មតារបស់មនុស្សជាតិគ្រប់ៗរូប ហើយនរណាក៏ដែរមិនថាប្រុសឫស្រី គ្រាន់តែមនុស្សភាគច្រើនគេចេះទប់ អត់ធ្មត់ ឫ ក៏បន្លប់ ដោយយកគតិ ស្មារតីនិង ប្រាជ្ញា ជាពិសេសគឺមនៈសិកាជាមនុស្សមកទប់កុំអោយវាក្លាយទៅជាអំពើឫសកម្មភាពជ្រុល ។
វិចារណកថា សុខភាពគឺជាគ្រឹះនៃអ្វីៗទាំងអស់! កុំអោយសុខភាពទ្រុឌទ្រោមហើយបានយើងប្រឹងស្តារ ពេលណាដែលគិតអំពីថាមពលនិងសក្តានុពលមនុស្សយើងម្នាក់ៗមិនអាចមិននិយាយឬបំភ្លេចកត្តាសុខភាពបានឡើយ។ សុខភាពគឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះកំណត់គ្រប់យ៉ាង បើសុខភាពខ្សោយថាមវ័ន្តនិងថាមពល ក៏ដូចជាការទទួលខុសត្រូវលើការងារក៏វាខ្សោយទៅតាមនោះដែរ ។
វិចារណកថា រឿងព្រំដែនទាមទារពេលរាប់ឆ្នាំ! សំខាន់កុំបោះបង់ការតស៊ូព្យាយាម រឿងទំនាស់ត្រឹមដីភូមិដើម្បីទទួលបានយុត្តិធម៌ មានការសុខចិត្តសុខកាយ នឹងគ្នាករណីខ្លះត្រូវដោះស្រាយតជំនាន់ ដូច្នេះករណីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនវាទាមទារពេលវេលានិងការតស៊ូ អំណត់ ហើយព្យាយាម ដោយមិនកំណត់ សំខាន់យើងកុំបោះបង់ការព្យាយាម ។
វិចារណកថា អ្នកជក់បារីនៅប្រទេសយើងនៅច្រើន យើងទាំងអស់គ្នាគួរបន្តខិតខំប្រឹងប្រែងបន្ថែមទៀត បារីនិងថ្នាំជក់គ្រប់ប្រភេទ ជាពិសេសគឺបារីអេឡិចត្រូនិក នៅតែបន្តគំរាមកំហែងសុខភាពសាធារណៈនៅកម្ពុជាបន្តទៀត ពីព្រោះភាគរយនៃពលរដ្ឋយើងដែលនៅជក់បារីគឺនៅតែខ្ពស់គួរសម ដែលយើងទាំងអស់គ្នាត្រូវតែបន្តចូលរួមដើម្បីសង្គមយើងគ្មានបារី ឫគ្មានថ្នាំជក់។
វិចារណកថា អគ្គីភ័យ កើតមានសឹងតែរាល់ថ្ងៃ សូមប្រុងប្រយ័ត្ន គ្រោះអគ្គីភ័យនៅក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយនេះ បានកើតមានឡើងសឹងតែរាល់ថ្ងៃដោយឆេះតាំងពីលំនៅស្ថាន ឃ្លាំង រហូតដល់សាលារៀន ដែលយើងទាំងអស់គ្នាគប្បីយកចិត្តទុកដាក់និង លើកកំពស់ការប្រុងប្រយ័ត្នបន្ថែមទៀតដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាអាចជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យនេះបានមួយភាគដែរ។
ពត៌មាន ចងចាំបងស្រី រ៉េហ្ស៊ីន-ម៉ារី (Régine-Marie)៖ អ្នកនាំចំណេះដឹង និងក្តីសង្ឃឹមនៅកុមារក្រីក្រនៅកំពង់ឆ្នាំង