សិល្បៈសៀកក្នុងសង្គមខ្មែរបច្ចុប្បន្ន

ខណៈដែលវិស័យផ្សេងៗមួយចំនួននៅក្នុងសង្គមខ្មែរបច្ចុប្បន្នកំពុងតែមានការរីកចម្រើន វិស័យសិល្បៈសៀកហាក់នៅទ្រឹងនៅឡើយ។ ការខ្វះការយល់ដឹង ការមិនគាំទ្រ និងការមិនឱ្យតម្លៃលើសិល្បៈសៀកពីសំណាក់មហាជន គឺជាកត្តាចម្បងដែលធ្វើឱ្យសិល្បៈមួយនេះនៅកម្ពុជាមិនទាន់អភិវឌ្ឍទៅមុខ។ នេះជាការលើកឡើងរបស់នាយិកាសាលាសៀកជាតិ។

នៅក្នុងរោងសៀកស្ថិតក្នុងសង្កាត់ទន្លេបាសាក់ ខណ្ឌចំការមន រាជធានីភ្នំពេញ សិល្បករ ដន សុធីវណ្ណ កំពុងលោតហ្វឹកហាត់ជាមួយឧបករណ៍ ព្រមទាំងសិស្សដទៃទៀត ក្រោមការហ្វឹកហាត់ពីសាស្ត្រាចារ្យជនជាតិបរទេសមួយរូប។ សិស្សវ័យ ២០ ឆ្នាំរូបនេះ បានចូលសិក្សាផ្នែកសៀកនៅសាលាសៀកជាតិអស់រយៈពេល ៨ ឆ្នាំមកហើយ។ សម្រាប់លោក ដន សុធីវណ្ណ វាជារឿងចៃដន្យមួយដែលនាំឱ្យរូបគេបានចូលរៀនសិល្បៈសៀកនៅទីនេះ។

លោក ដន សុធីវណ្ណ៖ «កាលពីដំបូង ខ្ញុំមិនទាន់ដឹងថាសៀកជាអ្វីនោះទេ។ ប៉ុន្តែដោយសារបងស្រីរបស់ខ្ញុំគាត់បានហាត់សៀក គាត់ក៏បាននាំខ្ញុំទៅមើល។ នៅពេលឃើញគេសម្តែង ខ្ញុំគិតថាមនុស្សទូទៅមិនងាយធ្វើបាននោះឡើយ។ មិត្តភក្តិ និងបងប្អូនឃើញថាសៀកនេះអស្ចារ្យ ក៏បានជួយជ្រោមជ្រែង និងរញ៉ោចទឹកចិត្តឱ្យខ្ញុំចូលហាត់សិល្បៈសៀកនេះតែម្តង»។

ទោះជាយ៉ាងណា សុធីវណ្ណ មិនទាន់ដឹងថានៅថ្ងៃអនាគត នឹងមានអ្នកគាំទ្រវិស័យសិល្បៈសៀកនេះកម្រិតណានោះទេ។

លោកស្រី ភោគ ណារិន នាយិកាសាលាសៀកជាតិ បានទទួលស្គាល់ថា វិស័យសៀកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន មិនទាន់រីកចម្រើននៅឡើយទេ ដោយសារមហាជនខ្មែរភាគច្រើនមិនទាន់យល់ មិនទាន់ស្គាល់ និងមិនទាន់ឱ្យតម្លៃលើសិល្បៈសៀករបស់ជាតិខ្លួន។ លោកស្រីបន្តថា នៅពេលខ្វះការគាំទ្រ ចំនួនសិស្សចូលហាត់សៀកក៏កាន់តែតិចទៅៗ រហូតដល់គ្មានសិស្សសោះតែម្តងក្នុងឆ្នាំខ្លះ។

លោកស្រី ភោគ ណារិន៖ «កាលពីប៉ុន្មានឆ្នាំមុន យើងមានសិស្សចូលរៀនច្រើន ដោយក្នុងមួយឆ្នាំមានពី ២០ ទៅ ៣០ នាក់។ ប៉ុន្តែនៅប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ដូចជាឆ្នាំសិក្សា ២០១៥-២០១៦ សាលាសៀកយើងដាច់សិស្សតែម្តង គឺគ្មានសិស្សថ្មីចូលរៀនឡើយ។ មូលហេតុទីមួយ គឺនៅពេលរៀនចប់ សិស្សទាំងអស់ពិបាករកការងារធ្វើ ឧទាហរណ៍ដូចជាពេលពួកគាត់ចង់បង្កើតការសម្តែងណាមួយ គឺខ្វះការគាំទ្រច្រើន»។

ប្រាកដណាស់ កត្តាកង្វះខាតរួមមាន៖ ការគាំទ្រ បច្ចេកទេស សម្ភារៈ ថវិកា ទីតាំងហាត់រៀន និងឆាកសម្តែង។ លោកស្រី ភោគ ណារិន បានពន្យល់លម្អិតថា កង្វះអ្នកជំនាញផ្នែកទីផ្សារក្នុងការស្វែងរកអ្នកឧបត្ថម្ភការសម្តែងរបស់សិស្ស ក៏ជាកត្តារារាំងមិនឱ្យវិស័យនេះរីកចម្រើនដែរ។ ចំណែកឯមហាជនវិញ ក៏មិនសូវមានឱកាសបានទស្សនា និងស្គាល់សិល្បៈសៀកខ្មែរឡើយ។ នាយិកាសាលាសៀកជាតិបន្ថែមថា ប្រជាជនរឹតតែមិនទម្លាប់ចំណាយថវិកាទិញសំបុត្រចូលទស្សនាការសម្តែងទៀតផង។

លោកស្រី ភោគ ណារិន៖ «ខ្ញុំមានបទពិសោធច្រើន នៅពេលដែលមានកម្មវិធីជាតិ ដូចជាពិធីបុណ្យអុំទូក ឬព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងៗ ក្រសួងវប្បធម៌តែងតែចាត់តាំងឱ្យសាលាសៀកសហការជាមួយក្រុមរបាំ រៀបចំការសម្តែងជូនប្រជាពលរដ្ឋទស្សនាដោយឥតគិតថ្លៃ។ ក្នុងការសម្តែងទាំងនោះ ការសម្តែងសៀកទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងជាងគេ ប៉ុន្តែនៅពេលតម្រូវឱ្យមានការទិញសំបុត្រចូលទស្សនាវិញ គឺមិនសូវមានអ្នកគាំទ្រឡើយ»។

សាលាសៀកជាតិ ដែលចំណុះឱ្យសាលាមធ្យមសិក្សាវិចិត្រសិល្បៈ ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨១។ សិស្សត្រូវសិក្សាហាត់រៀននៅសាលានេះរយៈពេល ៩ ឆ្នាំ មុននឹងទទួលបានសញ្ញាបត្រសិល្បៈសៀក ដែលទទួលស្គាល់ដោយក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ។

កាលពីពេលកន្លងទៅថ្មីៗនេះ ព្រឹត្តិការណ៍ «ទីនេះ ទីនោះ» ដែលរៀបចំឡើងដោយអង្គការហ្វារពន្លឺសិល្បៈ គឺជាការបង្ហាញវប្បធម៌ រឹតចំណងមិត្តភាព រៀនសូត្រពីគ្នាទៅវិញទៅមក និងជាពិសេសគឺជានិមិត្តរូបនៃការផ្លាស់ប្តូរประสบการณ์រវាងសិល្បករខ្មែរ និងសិល្បករបរទេសមកពី ៥ ប្រទេស។ សិល្បករកម្ពុជាដែលចូលរួម មានមកពីអង្គការហ្វារ និងសាលាសៀកជាតិ។ ដោយឡែក អ្នកចូលរួមទស្សនាភាគច្រើនជាជនជាតិបរទេស ដែលពួកគេបានចំណាយថវិកាទិញសំបុត្រចាប់ពី ៦ ដល់ ២០ ដុល្លារ ដើម្បីទស្សនាសៀកសហសម័យនេះ។

លោកស្រី ភោគ ណារិន បញ្ជាក់ថា ការចូលរួមរបស់សិស្សសាលាសៀកជាតិក្នុងព្រឹត្តិការណ៍បែបនេះ គឺជាការផ្តល់បទពិសោធ និងជាការលើកទឹកចិត្តឱ្យសិស្សបន្តហាត់រៀនសិល្បៈសៀក ដើម្បីជ្រៀបចូលទៅក្នុងស្រទាប់មហាជនខ្មែរជាបណ្តើរៗ។

អង្គការហ្វារពន្លឺសិល្បៈ គឺជាសមាគមមួយដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៤ នៅលើទឹកដីខេត្តបាត់ដំបង ដោយមានគោលដៅបណ្តុះបណ្តាលដល់កុមារក្រីក្រ និងកុមារកំព្រា។ លុះមកដល់ឆ្នាំ ២០១៣ សមាគមបានបង្កើត «សហគ្រាសសៀកហ្វារ» នៅលើទឹកដីខេត្តសៀមរាប ដើម្បីស្វែងរកទីផ្សារសម្តែងជូនសិស្សសិល្បៈសៀកមកពីខេត្តបាត់ដំបង។ ល្ខោនសៀករបស់ហ្វារពន្លឺសិល្បៈ បានរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សតាមរយៈការសម្តែងសៀកសហសម័យជូនភ្ញៀវទេសចរបរទេសទស្សនានៅខេត្តសៀមរាប។

លោក ហួត តារា នាយកល្ខោនសៀកកម្ពុជានៃសមាគមហ្វារពន្លឺសិល្បៈ បានលើកឡើងថា មានភ្ញៀវទេសចរបរទេសជាច្រើនបានស្គាល់កម្ពុជាតាមរយៈការសម្តែងសៀកសហសម័យនេះ។

លោក ហួត តារា៖ «នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍នេះ ផ្នែកសិល្បៈសៀកសហសម័យ ឬសៀកទំនើប ដែលយើងហៅថាល្ខោនសៀក គឺកម្ពុជាកំពុងដឹកនាំមុខគេ។ ការនាំមុខគេនេះ គឺដោយសារយើងមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រាន់ពាក់ព័ន្ធនឹងសៀកសហសម័យ រាប់ចាប់តាំងពីសិល្បករជាច្រើនរូប អ្នកដឹកនាំរឿង អ្នកភ្លេង (ដែលរួមបញ្ចូលទាំងភ្លេងបុរាណខ្មែរ និងឧបករណ៍ភ្លេងទំនើប) ព្រមទាំងទីតាំង ឧបករណ៍ភ្លើង និងឆាកសម្តែង... កត្តាទាំងនេះហើយដែលបង្កើតឱ្យមានភាពល្អឥតខ្ចោះ»។

សហគ្រាសសៀកហ្វារទទួលបានជោគជ័យ ខុសប្លែកពីសាលាសៀកជាតិដែលកំពុងប្រឈមមុខនឹងកង្វះសិស្សរៀនថ្មី កង្វះឱកាស និងថវិកាក្នុងការរៀបចំការសម្តែង។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សិល្បៈសៀកខ្មែរនៅតែជាបេតិកភណ្ឌសិល្បៈមួយដែលត្រូវការការទទួលស្គាល់ ការគាំទ្រ និងការអភិវឌ្ឍបន្ថែមទៀតពីសង្គមខ្មែរទាំងមូល៕