សមុទ្របានស្រូបយកកម្តៅក្នុងបរិមាណដ៏ច្រើនជាកម្រិតឯកតកម្មនៅឆ្នាំ២០២៥

យោងតាមការសិក្សាមួយដែលផ្សព្វផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ បានឲ្យដឹងថា សមុទ្រនានាបានស្រូបយកបរិមាណដ៏ច្រើនសម្បើមជាកម្រិតឯកតកម្មនៃថាមពល​នៅឆ្នាំ ២០២៥។ នេះគឺជាបាតុភូតដែលជំរុញឲ្យមានការកើនឡើងនូវកម្រិតកម្ពស់ទឹកសមុទ្រ ខ្យល់ ព្យុះនានាដ៏សាហាវ និងការស្លាប់របស់ពពួកផ្កាថ្មនៅក្នុងសមុទ្រ។

លោកលីជីង ចេង គឺជាសាស្រ្តាចារ្យនៅវិទ្យាស្ថានរូបវិទ្យាបរិយាកាសនៅរដ្ឋបណ្ឌិតសភា វិទ្យាសាស្រ្តចិន និងជាអ្នកតាក់តែងសំខាន់នៃការវិភាគនេះ ដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយនៅក្នុង ព្រឹត្តិបត្រ ការឆ្ពោះទៅមុខនៃវិទ្យាសាស្រ្តបរិយាកាស ក្នុងចំណោមអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តជាង ៥០រូប មកពីជុំវិញពិភពលោក។ លោកលីជីង ចេង បានបញ្ជាក់ថា ២០២៥ គឺជាឆ្នាំទី៩ បន្តបន្ទាប់គ្នា ដែលកម្តៅស្តុកដោយសមុទ្រនានានៅលើផែនដីបានឈាន​ដល់កម្រិតឯកតកម្មថ្មី។

លោកលីជីង ចេង បានបញ្ជាក់ដែរថា បរិមាណសរុបនៃកម្តៅដែលស្តុកនៅក្នុងជម្រៅ ២០០០ ម៉ែត្រដំបូងនៃសមុទ្រនានា បានកើនឡើងប្រមាណ ២៣ ហ្សេតាហ្ស៊ូ (1) ។ នេះគឺជាបរិមាណ ថាមពលដែលស្មើនឹងគ្រាប់បែកនុយក្លេអ៊ែរដែលផ្ទុះនៅទីក្រុងហេរ៉ូស្ហ៊ីម៉ា ១២គ្រាប់ រៀងរាល់ វិនាទី រៀងរាល់ថ្ងៃនៃឆ្នាំ។

ជាអ្នកសម្របសម្រួលអាកាសធាតុ សមុទ្រនានា​ស្រូបយកប្រមាណ ៩០% នៃភាគលើសនៃ កម្តៅ​ដែលបង្កឡើងដោយការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់របស់មនុស្ស។ ​ដើម្បីគណនាកម្តៅ​ដែលស្រូបយកដោយសមុទ្រនានា អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវពឹងផ្អែកលើ​សេរី នៃទិន្នន័យបន្តបន្ទាប់​គ្នា​ ដែលបានមកពីកម្មវិធីអន្តរជាតិ អាកហ្គ៉ូ (Argo) ដែលមានទូកអណ្តែត ៤០០០ គ្រឿង នៅ​លើ​គ្រប់សមុទ្រនៃផែនដី និងស្រាវជ្រាវចុះដល់ជម្រៅសមុទ្រ ២០០០ ម៉ែត្រ។

ការកើនកម្តៅនៃសមុទ្រនានាចូលរួមចំណែកដល់ការកើនកម្រិតកម្ពស់ទឹកសមុទ្រដោយ​សារ​បាតុភូតរីកធំដោយកម្តៅ និងពង្រឹងរលកកម្តៅនៅក្នុងសមុទ្រផង។ វាធ្វើឲ្យសរីរាង្គផ្កាថ្មទន់​ខ្សោយ និងធ្វើឲ្យបាតុភូតឧតុនិយមសាហាវហួសហេតុកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរផង ដែលមានដូចជា​ការ​ធ្លាក់​​ភ្លៀងមិនឈប់មិនឈរ និងខ្យល់ព្យុះស៊ីក្លូនជាដើម។

ប៉ុន្តែការកើនកម្តៅមិនកើតមានឡើងតាមរបៀបឯកសណ្ឋានទេ។ តំបន់ខ្លះកើនកម្តៅឡើង​លឿន​ជាងតំបន់ដទៃទៀត។ សមុទ្រនានានៅតំបន់ត្រូពិក អាត្លង់ទិកខាងត្បូង មេឌីទែរ៉ាណេ ភាគខាងជើងនៃសមុទ្រឥណ្ឌា និងសមុទ្រភាគខាងត្បូង តំណាងឲ្យក្នុងចំណោមតំបន់​ដែល​មាន​ការស្រូបយកបរិមាណកម្តៅជាកម្រិតឯកតកម្ម​នៅឆ្នាំ២០២៥។

ឯកតកម្មនៅឆ្នាំ២០២៥ កើតមានឡើង​នៅខណៈ​ដែលសីតុណ្ហភាពមធ្យមនៅផ្ទៃខាងលើ​នៃ​សមុទ្រ​ដែលងាយស្រួលចំពោះការប្រែប្រួល​ក្នុងរយៈ​ពេលខ្លី បានថយចុះបន្តិច។  ការធ្លាក់​ថយ​​ចុះ​សីតុណ្ហភាពបន្តិច​នេះ ត្រូវបានពន្យល់តាមរយៈការកើតមានឡើងនូវលក្ខខណ្ឌ​បាតុភូត ឡានីណា (La Nina) ដែលជាទូទៅពាក់ព័ន្ធនឹងការថយចុះត្រជាក់ជាបណ្តោះអាសន្ន​នៃ​ផ្ទៃ​លើ​​សមុទ្រ​នានា។ ទោះជាយ៉ាងណា នៅក្នុងរយៈពេលវែងទៅមុខ ចង្វាក់នៃការកើន​កម្តៅ​សមុទ្រ​កើនល្បឿន ដោយសារ​ហេតុផលនៃការកើនឡើងដែលចេះតែបន្តនៃការប្រមូល​ពូន​ផ្តុំ​នៃ​ឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់។

លោកស្រី ការីណា វ៉ន ស្ចូកម៉ាន អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តសមុទ្រនៅអង្គការ សមុទ្រអន្តជាតិ ម៉ែកកាធើ និងជាសហនិពន្ធនៃការសិក្សា បានថ្លែងថា ៖ “ភាពមិនច្បាស់លាស់ដ៏ធំ​បំផុតនៃ​ប្រព័ន្ធ​អាកាសធាតុលែងជារឿងរូបវិទ្យាទៀតហើយ ប៉ុន្តែជាជម្រើសដែលមនុស្សជាតិ​នឹង​ប្រព្រឹត្តិ។”  លោកស្រី បានបន្ថែមថា ៖ “ការកាត់បន្ថយឲ្យបានលឿននៃការបំភាយ​ឧស្ម័ន​ផ្ទះ​កញ្ចក់​នៅតែអាចកម្រិតឥទ្ធិពលនាពេល​អនាគត និងចូលរួមការពារអាកាសធាតុនៃភព​ផែនដី។”

(1) Zettajoule (ZJ) = 1021 joules គឺជាឯកតាមូលដ្ឋានក្នុងរូបវិទ្យា សម្រាប់វាស់ថាមពល។