«សំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍» ប្រកានភ្ជាប់នូវកាតព្វកិច្ចផ្លូវច្បាប់ និងជាខែលការពារគូស្វាមីភរិយា

នៅក្នុងសង្គមខ្មែរ ការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍តាមប្រពៃណី និងសាសនា គឺជាពិធីមង្គលមួយដែលគ្រួសារទាំងសងខាងប្រកាសទទួលស្គាល់កូនប្រុសស្រីជាប្តីប្រពន្ធ។ ប៉ុន្តែតាមទិដ្ឋភាពផ្លូវច្បាប់នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ការរៀបការតាមប្រពៃណីតែមួយមុខ មិនទាន់គ្រប់លក្ខណៈសម្បត្តិពេញលេញនៅឡើយទេ។ មានតែ «សំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍» ឬហៅថាសំបុត្រអេតាស៊ីវិលប៉ុណ្ណោះ ដែលជាលិខិតផ្លូវការតែមួយគត់បញ្ជាក់ថា សហព័ន្ធន៍ទាំងពីរបានព្រមព្រៀងគ្នាជាឱឡារិក ដើម្បីក្លាយជាស្វាមីភរិយាស្របច្បាប់។

អត្រានុកូលដ្ឋានមានលិខិតសំខាន់ៗចំនួនបី គឺលិខិតកំណើត លិខិតអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងលិខិតមរណៈ។ ទោះបីជាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងចំពោះជីវិតគ្រួសារយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏គូស្វាមីភរិយាមួយចំនួននាពេលបច្ចុប្បន្ន នៅតែមើលរំលងកាតព្វកិច្ចចុះបញ្ជីអាពាហ៍ពិពាហ៍នេះ ដែលធ្វើឱ្យពួកគេជួបហានិភ័យផ្លូវច្បាប់ជាច្រើននៅពេលមានទំនាស់កើតឡើង។

នៅក្នុងភាសាច្បាប់ ប្តីប្រពន្ធដែលរស់នៅជាមួយគ្នាដោយគ្មានសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ ត្រូវបានហៅថា «អនីតិសង្វាស»។ ផ្អែកតាមការបកស្រាយរបស់ លោកមេធាវី គង់ រ៉ាឌី បានឱ្យដឹងថា គូស្វាមីភរិយាអនីតិសង្វាស អាចបែកបាក់ ឬលែងលះគ្នាដោយស្ម័គ្រចិត្តបាន ដោយពុំចាំបាច់ឆ្លងកាត់តុលាការនោះឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងណា ចំណុចនេះតែងតែបង្កជាវិបត្តិស្មុគស្មាញ និងភាពអយុត្តិធម៌ ជាពិសេសចំពោះฝ่ายស្រ្តី។

លោកមេធាវី គង់ រ៉ាឌី បានពន្យល់ពីផលវិបាកជាក់ស្តែងថា៖ «ប្រសិនបើគ្មានអេតាស៊ីវិល ហើយភាគីទាំងសងខាងសុខចិត្តឈប់នៅជាមួយគ្នា និងមិនលូកលាន់គ្នា គឺមិនចាំបាច់ទៅតុលាការទេ។ ប៉ុន្តែបទពិសោធកន្លងមក បញ្ហានេះពិបាកខ្លាំងសម្រាប់ស្ត្រី។ ជួនកាលខាងប្តីទៅមានប្រពន្ធថ្មី ប៉ុន្តែនៅពេលប្រពន្ធចង់មានប្តីថ្មីដែរ ខាងប្រុសបែរជាមករករឿង ហួងហែង ដោយអាងថាប្តីប្រពន្ធមិនទាន់ដាច់ស្រឡះពីគ្នា»។

ក្រៅពីបញ្ហាទំនាក់ទំនង ការអត់មានសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ក៏បង្កើតជាឧបសគ្គធំធេងក្នុងការលក់ដូរ ឬបែងចែកទ្រព្យសម្បត្តិរួមផងដែរ។ លោកមេធាវី បានគូសបញ្ជាក់ថា ប្រសិនបើប្តីប្រពន្ធអនីតិសង្វាសមានទំនាស់ ហើយមិនបានប្តឹងលែងលះគ្នាឱ្យបានត្រឹមត្រូវរហូតដល់មានសាលក្រមពីតុលាការទេនោះ ការបែងចែកទ្រព្យសម្បត្តិ និងការទាមទារសិទ្ធតាមផ្លូវច្បាប់នឹងត្រូវជួបការលំបាកយ៉ាងខ្លាំង។

ការទាមទារលែងលះ៖ ប្រសិនបើគូស្នេហ៍គ្រាន់តែរៀបការ ឬភ្ជាប់ពាក្យតាមប្រពៃណី តែគ្មានសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ តុលាការមិនអាចចេញសាលក្រមលែងលះឱ្យបានឡើយ។ ពួកគេអាចធ្វើបានត្រឹមទៅប្រកាសប្រាប់អាជ្ញាធរឃុំ-សង្កាត់ថាពួកគេសុំលែងលះគ្នាតែប៉ុណ្ណោះ។

ការបែងចែកទ្រព្យសម្បត្តិ៖ ក្នុងករណីគ្មានសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ គ្មានស្ថាប័នណាអាចសម្រេចបែងចែកទ្រព្យសម្បត្តិប្តីប្រពន្ធឱ្យបានផ្លូវការឡើយ លើកលែងតែមានការដោះស្រាយតាមផ្លូវតុលាការដើម្បីជួយសម្រួលកុំឱ្យមានការអាក់អន់ចិត្ត ឬឈ្លោះប្រកែកគ្នា។

ការចុះសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ជារឿងងាយស្រួល និងមិនមានការកំណត់ពេលវេលាតឹងរ៉ឹងនោះទេ។ គូស្វាមីភរិយាអាចកាន់ដៃគ្នាទៅកាន់សាលាឃុំ/សង្កាត់ ដែលជាអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច ដើម្បីបំពេញបែបបទចុះបញ្ជីបានគ្រប់ពេលវេលា៖ ពេលវេលាចុះបញ្ជី៖ មិនកំណត់ថាទើបការរួចភ្លាមត្រូវតែធ្វើនោះទេ។ ស្វាមីភរិយាអាចទៅធ្វើពេលណាក៏បាន ទោះបីជាមានកូន ២ ឬ ៣ នាក់ហើយក៏ដោយ។

ករណីអាយុក្រោម ១៨ ឆ្នាំ៖ តាមគោលការណ៍ទូទៅ ច្បាប់កំណត់អាយុសម្រាប់ការរៀបការ ប៉ុន្តែចំពោះស្ត្រីដែលមានអាយុក្រោម ១៨ ឆ្នាំ ក៏អាចធ្វើសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍បានដែរ ក្នុងករណីដែលស្ត្រីរូបនោះបានរួមរស់ជាមួយដៃគូរហូតមានផ្ទៃពោះ។