អ្នកស្រាវជ្រាវថៃម្នាក់ រិះគន់ការដោះស្រាយរបស់ប្រទេសថៃ ចំពោះជម្លោះអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) ជាមួយកម្ពុជា

សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រមុខរដ្ឋស្តីទី បានចែករំលែក និងសម្តែងការចាប់អារម្មណ៍ចំពោះការវិភាគមួយ ដែលសរសេរដោយសាស្ត្រាចារ្យ Akaraphong Khamkhun ជនជាតិថៃ ដែលជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ និងជាអ្នកជំនាញកិច្ចការព្រំដែន ទាក់ទងនឹងជម្លោះលំហសមុទ្រកម្ពុជា-ថៃ ដែលកំពុងបន្តកើតមាន និងការអនុវត្តអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS)។

នៅក្នុងការបង្ហោះលើបណ្តាញសង្គមនាព្រឹកថ្ងៃទី៨ ខែមិថុនា នេះ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានបញ្ជាក់ថា សម្តេចនឹងមិនធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើខ្លឹមសារនៃអត្ថបទនោះទេ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញ សម្តេចបានលើកទឹកចិត្តដល់ប្រជាជននៃប្រទេសទាំងពីរ ទាំងកម្ពុជា និងថៃ ឱ្យពិចារណាលើអំណះអំណាងដែលលើកឡើងដោយអ្នកប្រាជ្ញថៃរូបនោះ។

អត្ថបទដែលមានចំណងជើងថា «ការវិភាគលើសំណើ៖ ប្រទេសថៃគ្រប់គ្រងហ្គេម UNCLOS មិនបានល្អ» (Analysis of the Proposal: Thailand Mismanages the UNCLOS Game) ត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។

នៅក្នុងអត្ថាធិប្បាយនោះ សាស្ត្រាចារ្យ Akaraphong Khamkhun បានវែកញែកថា កម្ពុជាបានធ្វើសកម្មភាពស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ដោយបានចាប់ផ្តើមនីតិវិធីសម្រុះសម្រួលជាកាតព្វកិច្ចក្រោមអនុសញ្ញា UNCLOS និងបានជូនដំណឹងដល់ភាគីថៃ ក៏ដូចជាអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិផងដែរ។

យោងតាមអ្នកប្រាជ្ញរូបនេះ ជំហានរបស់កម្ពុជាបានធ្វើឡើងស្របតាមនីតិវិធីច្បាប់ដែលបានកំណត់ បន្ទាប់ពីប្រទេសថៃបានសម្រេចចិត្តជាឯកតោភាគីក្នុងការបញ្ចប់អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០១ (MoU 2001 ឬ MOU 44) ស្តីពីតំបន់ទាមទារលំហសមុទ្រត្រួតគ្នានៅក្នុងឈូងសមុទ្រថៃ។ លោកបានកត់សម្គាល់ថា កម្ពុជាបានតែងតាំងតំណាងស្របច្បាប់ចំនួនពីររូប និងបានស្នើឱ្យប្រទេសថៃតែងតាំងតំណាងពីររូបផងដែរ ក្នុងរយៈពេលបីសប្តាហ៍ ស្របតាមបទប្បញ្ញត្តិរបស់ UNCLOS ដែលគ្រប់គ្រងលើការបង្កើតគណៈកម្មការសម្រុះសម្រួល។

សាស្ត្រាចារ្យ Akaraphong Khamkhun បានរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងៗចំពោះអ្វីដែលលោកបានពិពណ៌នាថា ជាការខ្វះការយល់ដឹងរបស់ប្រទេសថៃលើច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិ។ លោកបាន استដឹងថា អ្នកកំណត់គោលនយោបាយថៃ និងសាធារណជនជាច្រើន បានភ័ន្តច្រឡំរវាងបញ្ហាដាច់ដោយឡែកពីគ្នា រួមមាន៖ ជម្លោះព្រំដែនគោក, ក្របខ័ណ្ឌកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសមុទ្រឆ្នាំ១៩៩៥, អនុស្សរណៈនៃព្រំដែនគោកឆ្នាំ២០០០ និងយន្តការយោធាទ្វេភាគី ដូចជាគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ (GBC) និងគណៈកម្មាធិការព្រំដែនភូមិភាគ (RBC) ជាដើម។

លោកបានសរសេរថា៖ «បញ្ហាគឺស្ថិតនៅលើការបរាជ័យរបស់យើងក្នុងការយល់ដឹងអំពីច្បាប់ និងគោលការណ៍នៃច្បាប់អន្តរជាតិ» ដោយលោកបានបន្ថែមថា ប្រទេសថៃបានផ្តោតលើការប្រកួតប្រជែងជាមួយកម្ពុជា ច្រើនជាងការដោះស្រាយជម្លោះជាមូលដ្ឋាន។

អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវរូបនេះបានបន្តអះអាងទៀតថា ការលុបចោល MOU44 ជាឯកតោភាគីរបស់ប្រទេសថៃ បានធ្វើឱ្យជំហររបស់ខ្លួនចុះខ្សោយនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ លោកបានវែកញែកថា កិច្ចព្រមព្រៀងនេះមិនមានចែងអំពីបទប្បញ្ញត្តិអនុញ្ញាតឱ្យមានការបញ្ចប់ជាឯកតោភាគីនោះទេ ហើយការបោះជំហាននេះ គឺធ្វើឡើងក្នុងបំណងនយោបាយផ្ទៃក្នុងជាធំ ជាជាងផ្អែកលើមូលដ្ឋានច្បាប់។

បើតាមសាស្ត្រាចារ្យ Akaraphong Khamkhun សកម្មភាពថ្មីៗរបស់កម្ពុជា គ្រាន់តែជាការអនុវត្តតាមនីតិវិធីដែលមានចែងរួចជាស្រេចនៅក្រោមអនុសញ្ញា UNCLOS រួមទាំងបទប្បញ្ញត្តិពាក់ព័ន្ធនឹងការសម្រុះសម្រួលជាកាតព្វកិច្ច និងជម្លោះព្រំដែនសមុទ្រ។ លោកបានអះអាងថា ឆ្លើយតបរបស់ប្រទេសថៃបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីការបរាជ័យកាន់តែទូលំទូលាយក្នុងការដោះស្រាយឫសគល់នៃការខ្វែងគំនិតគ្នា ហើយផ្ទុយទៅវិញ បែរជាពឹងផ្អែកលើវោហាសាស្ត្រជាតិនិយម និងការកែច្នៃនយោបាយទៅវិញ។

សាស្ត្រាចារ្យ Akaraphong Khamkhun ក៏បានព្រមានផងដែរថា ការគ្រប់គ្រងជម្លោះមិនបានល្អជាបន្តបន្ទាប់ អាចបង្កើនភាពតានតឹង និងអាចនាំឱ្យមានការប្រឈមមុខដាក់គ្នាផ្នែកយោធជាថ្មីម្តងទៀតនៅតាមបណ្តោយព្រំដែន។ លោកបានពិពណ៌នាថា សង្គ្រាមគឺជាទម្រង់នៃការបរាជ័យខាងនយោបាយ ហើយបានវែកញែកថា ដំណោះស្រាយប្រកបដោយចីរភាព អាចសម្រេចទៅបាន លុះត្រាតែមានការគោរពតាមស្តង់ដារច្បាប់អន្តរជាតិ និងយន្តការដោះស្រាយជម្លោះដែលបានបង្កើតឡើង។

ជាចុងក្រោយ សាស្ត្រាចារ្យ Akaraphong Khamkhun បានសន្និដ្ឋានថា ប្រទេសទាំងពីរគួរតែចូលរួមស្ថាបនាក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃច្បាប់អន្តរជាតិ និងនីតិវិធី UNCLOS ដោយសង្កត់ធ្ងន់ថា ជម្លោះគួរតែត្រូវបានដោះស្រាយតាមរយៈផ្លូវច្បាប់ និងការទូត ជាជាងការប្រឈមមុខដាក់គ្នាបែបនយោបាយ។