ព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា បដិសេធការទាមទាររបស់ថៃ ដោយបញ្ជាក់ថា កិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ មិនអាចកែប្រែអធិបតេយ្យភាព ឬព្រំដែនបានឡើយ
អ្នកនាំពាក្យព្រឹទ្ធសភានៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានបដិសេធនូវការថ្លែងកាលពីពេលថ្មីៗនេះរបស់ប្រធានព្រឹទ្ធសភាថៃ ពាក់ព័ន្ធនឹងជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដោយបានបញ្ជាក់ឡើងវិញនូវជំហររបស់កម្ពុជាថា បញ្ហាដែនដីត្រូវតែត្រូវបានដោះស្រាយទៅតាមច្បាប់អន្តរជាតិ និងតាមរយៈយន្តការសន្តិវិធី។
នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ឆ្លើយតបទៅនឹងមតិរបស់ប្រធានព្រឹទ្ធសភាថៃ ពាក់ព័ន្ធនឹងប្រសាសន៍របស់សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា ក្នុងពិធីបើកសន្និសីទប្រធានសភាអន្តរសភាលើកទី២ (ISC-2) នៅភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែសីហា អ្នកនាំពាក្យព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា បានសម្តែងការសោកស្តាយចំពោះជំហររបស់ថៃ។
អ្នកនាំពាក្យបានថ្លែងថា ប្រសាសន៍របស់សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានការណ៍ជុំវិញការឈ្លានពានរបស់ថៃលើបូរណភាពដែនដីរបស់ខ្លួន និងបានគូសបញ្ជាក់ពីសារៈសំខាន់នៃការគោរពអធិបតេយ្យភាពជាតិ បូរណភាពដែនដី ច្បាប់អន្តរជាតិ ធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ និងការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី។
ព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា ក៏បានបដិសេធផងដែរចំពោះការយកប្រតិបត្តិការឆបោកអនឡាញឆ្លងដែន ធ្វើជាលេសប្រៀបដូចជាការប្រើប្រាស់កម្លាំង ឬសកម្មភាពយោធា។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍បានបញ្ជាក់ថា ទោះបីជាការប្រយុទ្ធប្រឆាំងបទល្មើសឆ្លងដែនជារឿងចាំបាច់ និងស្របច្បាប់ក៏ដោយ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការបែបនេះមិនអាចរំលោភលើគោលការណ៍គ្រឹះនៃអធិបតេយ្យភាព បូរណភាពដែនដី និងការហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់កម្លាំងបានឡើយ។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍ ដែលបានចេញផ្សាយនៅព្រឹកនេះ បានកត់សម្គាល់បន្ថែមថា ការវាយប្រហារលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិល ត្រូវតែត្រូវបានវាយតម្លៃស្របតាមច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ ជាពិសេសគោលការណ៍ខុសគ្នារវាងគោលដៅស៊ីវិល និងគោលដៅយោធា។ ការវាយតម្លៃផ្លូវច្បាប់ណាមួយ គួរតែផ្អែកលើអង្គហេតុដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បានដោយឯករាជ្យ អំពីសភាវៈ និងការប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែងនៃទីតាំងពាក់ព័ន្ធ។
អ្នកនាំពាក្យព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា ក៏បានព្រមានប្រឆាំងនឹងអ្វីដែលត្រូវបានពិពណ៌នាថាជា "យុទ្ធសាស្ត្រចិត្តសាស្ត្រឈានទន្ទ្រានបន្តិចម្តងៗ" (salami-slicing strategy) ដែលសំដៅលើការផ្លាស់ប្តូរស្ថានការណ៍ជាក់ស្តែងនៅលើដីបន្តិចម្តងៗ ដែលក្រោយមកអាចត្រូវបានយកទៅប្រើប្រាស់ដើម្បីគាំទ្រការទាមទារដែនដី។ សកម្មភាពបែបនេះ សេចក្តីថ្លែងការណ៍បានឱ្យដឹងថា ប្រឈមនឹងការបង្កើត "ការសម្រេចរួចជាស្រេច" (fait accompli) នៅលើទឹកដីកម្ពុជា។
ពាក់ព័ន្ធនឹងការទាមទាររបស់ប្រធានព្រឹទ្ធសភាថៃ ដែលថាកម្ពុជាជាអ្នកបាញ់មុន ថៃបានធ្វើសកម្មភាពដើម្បីការពារខ្លួនស្របច្បាប់ និងថៃបានអនុវត្តយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់តាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ភាគីកម្ពុជាបានចាត់ទុកការទាមទារទាំងនេះថាជាការអះអាងឯកតោភាគី។
អ្នកនាំពាក្យបានថ្លែងថា ភាគីម្ខាងនៃជម្លោះមិនអាចធ្វើជាដើមបណ្តឹង ផង និងធ្វើជាចៅក្រមកាត់ក្តីការទាមទាររបស់ខ្លួន ផង ក្នុងពេលតែមួយបានឡើយ ដោយបានចោទប្រកាន់ភាគីថៃថា ព្យាយាមបបំភ្លៃការពិត និងលាក់បាំងអំពើឈ្លានពានប្រឆាំងនឹងបូរណភាពដែនដីកម្ពុជា។
ព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា បានសង្កត់ធ្ងន់ថា សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ មិនត្រូវបានបកស្រាយថាជាការទទួលស្គាល់អធិបតេយ្យភាព ឬសិទ្ធិណាមួយដែលកើតចេញពីវត្តមានយោធា ឬការគ្របដណ្តប់លើទឹកដីកម្ពុជា តំបន់មានជម្លោះ ឬតំបន់ដែលព្រំដែនមិនទាន់បានខណ្ឌសីមាច្បាស់លាស់នោះឡើយ។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍បានគូសបញ្ជាក់ថា៖ «កិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ មិនអាចត្រូវបានយកមកធ្វើជាមូលដ្ឋានសម្រាប់បង្កើតសិទ្ធិដែនដីថ្មី ធ្វើឱ្យការកាន់កាប់ខុសច្បាប់ក្លាយជារឿងស្របច្បាប់ ឬពង្រឹងការសម្រេចរួចជាស្រេចឯកតោភាគីនោះឡើយ» ដោយបានសង្កត់ធ្ងន់ថា បញ្ហាអធិបតេយ្យភាព និងព្រំដែន ត្រូវតែត្រូវបានដោះស្រាយទៅតាមសន្ធិសញ្ញា និងកិច្ចព្រមព្រៀងជាធរមាន ច្បាប់អន្តរជាតិ និងយន្តការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធីដែលភាគីទាំងពីរមាន។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍ ក៏បានឆ្លើយតបផងដែរចំពោះការអះអាងរបស់ប្រធានព្រឹទ្ធសភាថៃ ដែលថា ជម្លោះនេះមិនគួរត្រូវបានធ្វើអន្តរជាតូបនីយកម្មឡើយ។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍បានឱ្យដឹងថា កម្ពុជាគ្មានបំណងប្រែក្លាយជម្លោះទ្វេភាគីឱ្យទៅជាបញ្ហាអន្តរជាតិដើម្បីគោលបំណងនយោបាយនោះឡើយ។ ប្រសិនបើថៃមានបំណងពិតប្រាកដក្នុងការជៀសវាងការយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំងពីអន្តរជាតិ វិធីសាស្ត្រមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត គឺការដោះស្រាយស្ថានការណ៍ឫសគល់ ដោយការដកហូតកងទ័ពរបស់ខ្លួនចេញពីទឹកដីកម្ពុជា បញ្ឈប់សកម្មភាពដែលផ្លាស់ប្តូរស្ថានការណ៍នៅលើដី និងអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាពលរដ្ឋស៊ីវិលកម្ពុជាដែលភៀសខ្លួន បានត្រឡប់មកផ្ទះសម្បែងវិញដោយសុវត្ថិភាព និងមានកិត្តិយស។
ព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការយកចិត្តទុកដាក់ពីអន្តរជាតិ មិនមែនជាមូលហេតុនៃបញ្ហានោះទេ ប៉ុន្តែវាជាផលវិបាកនៃស្ថានការណ៍នៅលើដី។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍បានអំពាវនាវឱ្យមានការគោរពអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពដែនដីកម្ពុជា ការអនុវត្តពេញលេញនូវច្បាប់អន្តរជាតិ និងការប្តេជ្ញាចិត្តនាពេលកន្លងមក ព្រមទាំងការដោះស្រាយបញ្ហាដែលសេសសល់ដោយសន្តិវិធីតាមរយៈយន្តការសមស្រប។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍ បានសង្កត់ធ្ងន់បន្ថែមថា ការប្រើប្រាស់យន្តការតំបន់ និងអន្តរជាតិដោយទទួលខុសត្រូវ មិនគួរត្រូវបានមើលឃើញថាជាការតតាំងគ្នានោះឡើយ។ យន្តការផ្លូវច្បាប់ និងឌីពឡូម៉ាត មានគោលបំណងធ្វើឱ្យច្បាស់លាស់នូវជំហររបស់រដ្ឋ ការពារការកើនឡើងនៃកម្ដៅ ស្តារការយល់ច្រឡំ និងសម្រួលដល់ការដោះស្រាយជម្លោះប្រកបដោយរបៀបរៀបរយ និងស្របច្បាប់។
យន្តការបែបនេះ ក៏អាចរួមចំណែកដល់ដំណោះស្រាយយុត្តិធម៌ និងយូរអង្វែង ដោយលើកកម្ពស់តម្លាភាព គណនេយ្យភាព ភាពប្រាកដប្រជាផ្លូវច្បាប់ និងការអត់ធ្មត់ ខណៈដែលច្បាប់អន្តរជាតិ នៅតែជារបាំងការពារដ៏សំខាន់ប្រឆាំងនឹងការបង្ខិតបង្ខំ ភាពមិនប្រាកដប្រជា និងការរំលោភបំពានអំណាច។
អ្នកនាំពាក្យព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា បានទទួលស្គាល់ថា ទំនុកចិត្តទៅវិញទៅមក អត់ធ្មត់ ភាពស្មោះត្រង់ និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ គឺជារឿងខកខានមិនបានសម្រាប់ទំនាក់ទំនងសន្តិភាពរវាងប្រទេសជិតខាង។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ទំនុកចិត្តត្រូវតែកើតចេញពីភាគីទាំងសងខាង និងត្រូវបានបង្ហាញតាមរយៈសកម្មភាពស៊ីសង្វាក់គ្នា ជាជាងពាក្យសម្តីតែមួយមុខ។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍បានបញ្ជាក់សារជាថ្មីថា៖ «កិច្ចសន្ទនាដោយសន្តិវិធី មិនអាចជឿទុកចិត្តបានឡើយ ក្នុងពេលដែលសកម្មភាពនៅលើដីកំពុងបង្កើនភាពតានតឹង និងបំផ្លាញទំនុកចិត្ត» ដោយបានបញ្ជាក់ឡើងវិញថា ការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី នៅតែជាកត្តាមិនអាចខ្វះបាន ដើម្បីសម្រេចបាននូវសន្តិភាព និងស្ថិរភាពយូរអង្វែងរវាងកម្ពុជា និងថៃ។
Daily Program
